Saqqara West 2026 – odkrycie, które zmienia chronologię nekropoli
21 06 2026
Kategoria: Artykuły
Kampania Saqqara West 2026 – realizowana w ramach projektu Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego (https://saqqara.uw.edu.pl/), przy wsparciu Instytutu Badań Zaawansowanych UW – przyniosła odkrycie, które znacząco poszerza nasze spojrzenie na początki nekropoli. W tym sezonie zespół pracował w grobowcu Ichiego, wysokiego urzędnika VI dynastii (2345–2181 p.n.e.), odpowiedzialnego za organizację królewskich ekspedycji, prawdopodobnie także do kraju Punt, obejmującego m.in. północ dzisiejszej Etiopii. Jego grobowiec został wykuty w brzegu Suchej Fosy – monumentalnej struktury z czasów III dynastii (2686–2613 p.n.e.).
Podczas eksploracji jednego z szybów archeolodzy natrafili na fragmenty ślepych wrót Hemre – zabytku, który już na pierwszy rzut oka zachwyca subtelnym modelunkiem i intensywną polichromią, zdumiewająco dobrze zachowaną mimo upływu ponad czterech tysięcy lat. W trakcie prac wydobyto dziewięć dużych fragmentów, pierwotnie umieszczonych w niszy zachodniej ściany kaplicy.
Reliefy przedstawiają Hemre, Zarządcę Obfitości Jego Królewskiej Mości, w towarzystwie żony Qerefet i córki Chenut. Towarzyszące im inskrypcje wymieniają tytuły zmarłego oraz formuły ofiarne, które miały zapewnić mu nieprzerwany dopływ darów w zaświatach – od chleba i piwa po mięso, tkaniny i wonności.
Analiza stylistyczna i epigraficzna ślepych wrót jednoznacznie wskazuje, że kaplice w obrębie Suchej Fosy powstawały już w V dynastii (2494–2345 p.n.e.). Oznacza to, że monumentalna fosa – pierwotnie część kompleksu grobowego Dżesera – zaczęła pełnić funkcję cmentarza dostojników znacznie wcześniej, niż dotąd przypuszczano.
Co istotne, do odkrycia doszło dzięki starożytnemu przypadkowi: podczas drążenia szybu Ichiego w niezwykle kruchej, spękanej skale robotnicy nieświadomie przebili się do niższego poziomu skalnych kaplic, wówczas zapewne już zapomnianych. To właśnie to dawne, przypadkowe połączenie umożliwiło odnalezienie jednego z najważniejszych zabytków tegorocznej kampanii.
Odkrycie ślepych wrót Hemre nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o sztuce i religii Starego Państwa, lecz przede wszystkim przestawia akcenty w chronologii i rozwoju tej części nekropoli. Ich konserwacja i opracowanie staną się jednym z kluczowych elementów przygotowywanej publikacji.
Równolegle prowadzono badania bioarcheologiczne i prace konserwatorskie, a wyniki tegorocznej kampanii wyznaczają kierunek dalszych działań nad publikacją zespołów grobowych Ptahhotepa Ipiego i Mehczeczu oraz innych struktur w obrębie Suchej Fosy.
